Hulpmiddelen bij ziekte van Parkinson: veiligheid en kwaliteit van leven

Lopen met Parkinson: welke rollator is veilig?

Veel mensen met Parkinson krijgen een lichtgewicht rollator aangeboden, terwijl dat juist gevaarlijk kan zijn. Bij Parkinson treedt vaak freezing of gait op: de voeten lijken plotseling vast te zitten aan de vloer, terwijl het lichaam doorbuigt. Met een lichtgewicht rollator rolt deze juist te ver vooruit en de gebruiker valt voorover.

U-Step rollator: ontworpen voor Parkinson

De U-Step rollator is wereldwijd de meest aanbevolen rollator bij Parkinson. Kenmerken die het verschil maken:

• Omgekeerde rem-logica: de rollator staat standaard stil; u moet actief de knijphendels indrukken om te bewegen. Geen losschietende rollator.
• Lasercue: een laser projecteert een lijn op de vloer voor uw voeten. Bij freezing helpt deze visuele cue om weer te starten met lopen.
• Zeven wielen: stabiliteit op oneffen vloer, geen kantelgevaar.
• U-vorm: u staat ín de rollator, niet erachter. Wat retropulsie (achterover vallen) opvangt.

Kosten: U-Step Walker €1.200-€1.500. Vrijwel altijd vergoed via WMO bij Parkinson omdat een standaard rollator onveilig is.

Alternatief: gewichtige rollator

Als U-Step te duur of niet beschikbaar is, kies dan een zware rollator (8-10 kg). Het gewicht zelf voorkomt dat hij wegrolt. Bekende modellen: Topro Olympos (8 kg) of Server Loopstabilo (10 kg).

Cueing-hulpmiddelen tegen freezing

Cueing is een mooi vakwoord voor iets simpels: een externe prikkel die het brein helpt om weer in beweging te komen. Bij Parkinson werkt dat opmerkelijk goed. Er zijn drie soorten:

Een Parkinson-fysiotherapeut van ParkinsonNet leert u welke cue voor u het beste werkt. Dit is gratis via de Zvw (geen eigen risico).

Eet- en drinkhulpmiddelen tegen tremor

Eten en drinken met tremor is bewerkelijk en vaak gênant in gezelschap. Voor wie tegenover de buurman zit te eten en zijn kop koffie ziet morsen, voelt het al snel als verlies van waardigheid. Deze hulpmiddelen geven dat stukje controle terug:

• Gewichtsbestek (€30-€60). Zwaar bestek dempt tremor door de massa. Werkt bij milde tot matige tremor.
• Liftware Steady (€200-€300). Elektronische lepel/vork die tremor actief uitcompenseert via sensoren en motor. Vermindert tremor met circa 70%.
• Antiomvalbeker met deksel (€10-€20). Voorkomt morsen. Modellen met rietje zijn praktisch.
• Bord met opstaande rand (€15-€30). Voedsel valt niet van bord. Vaak in combinatie met antislip onderzetter.
• Antislipplacemat / dycemmat (€10-€20). Voorkomt schuiven van bord en beker.

Veiligheid: valdetectie en domotica

Mensen met Parkinson vallen drie keer zo vaak als leeftijdsgenoten zonder de ziekte (Parkinsonvereniging, 2023). Goede valdetectie is hier dus geen luxe.

Automatische valdetectie

Een SOS-knop indrukken klinkt simpel, maar na een val met tremor of bij een knop die net buiten bereik ligt, lukt dat vaak niet. Automatische valdetectie waarschuwt zonder dat u iets hoeft te doen. Twee modellen die we vaak terugzien:

• BBrain Watch. Horloge met automatische valdetectie en GPS. €299, abonnement €15/maand.
• FreedomGuard hangertje. Kleine tracker met valdetectie. €179, abonnement €19/maand inclusief 24/7 alarmcentrale.

Aankleden en zelfverzorging

Door rigiditeit (stijfheid) en bradykinesie (traagheid) wordt aankleden ineens een ochtendvullend programma. Een paar kleine hulpmiddelen brengen die tijd terug naar minuten in plaats van een half uur:

• Magnetische knopen voor blouse en jas (€15-€25). Vervangen reguliere knopen, sluiten met magneetje.
• Sokken-aantrekker (€15-€40). Voorkomt diep bukken.
• Schoenlepel met lange greep (€15-€30). Schoenen aandoen zonder te buigen.
• Elektrisch tandenborstel (€30-€100). Minder coördinatie nodig dan handmatig poetsen.
• Bidet-toilet of bidet-opzetstuk (€80-€500). Bij verminderde armfunctie hygiëne behouden zonder ondersteuning.

Slapen en uit bed komen

Veel mensen met Parkinson hebben moeite om 's nachts om te draaien in bed of om zelfstandig op te staan. Hulpmiddelen:

• Satijnen lakens (€40-€100). Minder wrijving, gemakkelijker omdraaien in bed.
• Bed-papegaai (handhanger) (€60-€150). Handgreep boven het bed om uzelf op te trekken.
• Hooglaag-bed (€800-€2.500, vaak WMO-vergoed). Bed gaat omhoog zodat opstaan eenvoudiger is.
• Bedmat met druksensor (€120-€350). Waarschuwt mantelzorger als iemand 's nachts opstaat.

Veelgestelde vragen over hulpmiddelen bij Parkinson