Zorg en ondersteuning thuis: wat zijn de mogelijkheden?

Huishoudelijke hulp via de WMO: zo vraagt u het aan

Wanneer u door ziekte, ouderdom of een beperking niet meer zelf het huishouden kunt doen, kunt u bij uw gemeente huishoudelijke hulp aanvragen via de WMO. Dit omvat taken als schoonmaken, stofzuigen, de was doen en boodschappen halen. De gemeente beoordeelt of u in aanmerking komt en hoeveel uren hulp noodzakelijk zijn.

De eigen bijdrage voor WMO-thuiszorg bedraagt maximaal €21,10 per maand (CAK-tarief 2025). Dit geldt ongeacht het aantal uren dat u zorg ontvangt. Voor iemand die vijf uur per week huishoudelijke hulp krijgt, is de maandelijkse eigen bijdrage dus precies hetzelfde als voor iemand met twee uur. Dit maakt de WMO toegankelijk voor mensen met een laag inkomen.

Wilt u meer uren of een zorgverlener naar eigen keuze? Dan kunt u een PGB aanvragen (Persoonsgebonden Budget). Hiermee koopt u zelf thuiszorg in, ook van een bekende of familielid. Het PGB-tarief is doorgaans 75-85% van het naturatarief dat de gemeente betaalt aan een thuiszorgorganisatie.

Wijkverpleging valt buiten het eigen risico: u betaalt er niets voor

Wijkverpleging valt niet onder de WMO maar onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). Het gaat om medische en verpleegkundige zorg die thuis wordt geleverd: wondverzorging, injecties, medicatiebeheer, katheterisatie en persoonlijke verzorging (wassen, aankleden) als dit medische achtergrond heeft.

Het grote voordeel van wijkverpleging: er is geen eigen risico van toepassing. U betaalt niets extra, ook niet als uw eigen risico nog niet is volgelopen. Wijkverpleging valt buiten het eigen risico van €385 (2025).

Een wijkverpleegkundige kan zelf een indicatie stellen. U heeft geen verwijzing van de huisarts nodig. Neem contact op met een thuiszorgorganisatie in uw buurt of vraag uw huisarts om een aanbeveling. De verpleegkundige komt dan thuis voor een intake en stelt het zorgplan op.

In 2023 maakten circa 340.000 mensen gebruik van wijkverpleging (Zorginstituut Nederland 2024). Veel senioren weten niet dat ook lichtere zorg. Zoals dagelijkse begeleiding bij medicijninname. Onder wijkverpleging kan vallen als een verpleegkundige dit noodzakelijk acht.

Als mantelzorger heeft u ook recht op ondersteuning

Mantelzorgers zijn familieleden, partners of vrienden die langdurig en onbetaald zorgen voor iemand met een ziekte of beperking. Meer dan 4 miljoen Nederlanders verlenen mantelzorg; van hen zorgt bijna 1 op de 5 voor een ouder familielid (SCP 2023). Overbelasting van mantelzorgers is een groot maatschappelijk probleem: circa 450.000 mantelzorgers zijn overbelast (Mezzo 2023).

Gemeenten zijn wettelijk verplicht mantelzorgers te ondersteunen via de WMO. Dat kan op verschillende manieren:

Respijtzorg

Tijdelijke overname van de zorg zodat u als mantelzorger even op adem kunt komen. Denk aan logeeropvang voor een dag of een weekend, of dagbesteding voor de persoon die u verzorgt.

Mantelzorgcompliment

Sommige gemeenten bieden een jaarlijks financieel compliment of een tegoedbon voor mantelzorgers. Dit varieert per gemeente van €75 tot €250 per jaar.

Mantelzorgondersteuning

Cursussen, gespreksgroepen en individuele begeleiding voor mantelzorgers zijn beschikbaar via het Wmo-loket of organisaties als Mantelzorg NL. Gratis of tegen geringe kosten.

Dagbesteding vertraagt dementie en kost €21,10 per maand

Dagbesteding biedt zinvolle activiteiten buitenshuis voor mensen die door ziekte of beperking de dag niet goed zelfstandig kunnen invullen. Het gaat om activiteiten als tuinieren, koken, schilderen, muziek of gewoon gezelschap. Dagbesteding heeft een bewezen positief effect op het welzijn en vertraagt bij mensen met dementie het verloop van de ziekte (Alzheimer Nederland 2023).

Dagbesteding wordt gefinancierd via de WMO (voor mensen die thuis wonen) of de Wlz (voor mensen met een zware, blijvende zorgbehoefte). Bij de WMO betaalt u de vaste eigen bijdrage van €21,10 per maand. Ook als u meerdere dagen per week naar dagbesteding gaat.

Vraag dagbesteding aan via het Wmo-loket van uw gemeente. De consulent beoordeelt of en hoeveel dagbesteding noodzakelijk is. Wilt u een specifieke vorm van dagbesteding of een bepaalde locatie? Vraag naar de mogelijkheden van een PGB, waarmee u zelf de aanbieder kiest.

Begeleiding en beschermd wonen

Individuele begeleiding helpt mensen die door een psychische aandoening, verstandelijke beperking of cognitieve achteruitgang niet zelfstandig kunnen functioneren. Begeleiders ondersteunen bij praktische taken, afspraken nakomen, geldbeheer en sociale contacten.

Begeleiding valt ook onder de WMO. Het verschil met huishoudelijke hulp: begeleiding richt zich op het versterken van de zelfredzaamheid en regie, niet op het overnemen van taken. Dat is een belangrijk principe van de WMO: het gaat om ondersteuning, niet om vervanging van wat iemand zelf kan.

Voor mensen die niet langer zelfstandig kunnen wonen maar ook geen 24-uurszorg in een verpleeghuis nodig hebben, bestaat beschermd wonen: kleinschalige woonvormen met begeleiding op afroep. Dit wordt gefinancierd via de WMO of de Wlz, afhankelijk van de zorgbehoefte.

Wanneer thuis wonen niet meer lukt: de Wlz als vangnet

De Wet langdurige zorg (Wlz) is bedoeld voor mensen die voortdurend toezicht of 24-uurszorg nodig hebben. Dit zijn doorgaans mensen met gevorderde dementie, ernstige lichamelijke beperkingen of verstandelijke beperkingen. De indicatie voor Wlz loopt via het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg).

Heeft u een Wlz-indicatie, dan kunt u kiezen uit: verblijf in een verpleeghuis, volledig pakket thuis (VPT), modulair pakket thuis (MPT) of een PGB. Het volledig pakket thuis biedt dezelfde zorg als in een verpleeghuis, maar dan bij u thuis. Een optie die steeds meer mensen kiezen.

De eigen bijdrage voor Wlz-zorg is inkomensafhankelijk en kan oplopen tot €939,50 per maand (hoog tarief 2025). Voor mensen met een laag inkomen is er een lager tarief van €185,60 per maand. Het CIZ en uw zorgkantoor kunnen u informeren over de exacte kosten in uw situatie.

Veelgestelde vragen over zorg en ondersteuning