Veiligheid thuis: valpreventie voor senioren

Een op de drie senioren valt minstens één keer per jaar

1 op de 3 thuiswonende 65-plussers valt minstens één keer per jaar (Nivel 2022). Bij 80-plussers loopt dit op tot 1 op de 2. Een groot deel van die valincidenten vindt thuis plaats. In de badkamer, op de trap of in de gang. De gevolgen zijn ernstig: een heupfractuur door een val leidt in 25% van de gevallen tot blijvende invaliditeit.

Risicofactoren zijn deels medisch (verminderd evenwicht, spierkrachtverlies, bijwerkingen van medicatie) maar deels ook omgevingsgerelateerd. Juist die omgevingsfactoren kunt u zelf aanpakken. En dat hoeft niet duur te zijn.

Zo maakt u elke ruimte veiliger, stap voor stap

Badkamer: het hoogste risico

De badkamer combineert drie risicofactoren: natte vloer, weinig houvast en de beweging van instappen en opstaan. Begin met een antislipmat in de douchebak (€20) en antislipstrips op de vloer (€15 tot €30). Wandbeugels naast het toilet en in de douchehoek kosten €60 tot €100 per set. De meest ingrijpende aanpassing is een drempelvrije inloopdouche: die verwijdert de gevaarlijkste drempel van allemaal.

Trap: het tweede hoogste risico

Meer dan een kwart van alle valincidenten thuis gebeurt op de trap. Controleer of er leuningen aan beide zijden zijn en of de verlichting goed is. Antislipstrips op de traptreden kosten €30 tot €60 voor een gemiddelde trap. Een tweede trapleuning laten installeren kost €150 tot €400 en is een van de meest kosteneffectieve veiligheidsinvesteringen die u kunt doen.

Gang en woonkamer: losse obstakels

Losse kleedjes zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de valincidenten in de woonruimte. Verwijder ze of bevestig ze met een antisliponderlegger (€10 tot €20). Zorg dat snoeren langs de muur lopen. Houd de looproute van de slaapkamer naar de badkamer 's nachts vrij van obstakels.

Slaapkamer: 's nachts het kwetsbaarst

Veel valincidenten gebeuren 's nachts, op weg naar de badkamer. Een nachtlampje met bewegingssensor (€15 tot €25) langs de looproute voorkomt tasten in het donker. Een bedhekje of bedsteuning geeft houvast bij het opstaan en kost €60 tot €150.

Alleen thuis vallen is pas echt gevaarlijk als hulp uitblijft

Een persoonlijk alarm geeft de zekerheid dat er hulp komt als u gevallen bent en niet meer kunt opstaan. Er zijn drie soorten.

Thuisalarm via wifi of vaste lijn: €15 tot €25 per maand

Werkt binnen de woning. Bij het indrukken van de knop belt het systeem automatisch naar een alarmcentrale of uw contactpersonen.

Mobiel alarm via simkaart: €25 tot €40 per maand

Werkt ook buiten de woning via een gsm-netwerk. Geschikt als u ook buiten actief bent en overal bereikbaar wilt zijn.

Automatische valdetectie: €30 tot €50 per maand

De veiligste optie. Een sensor in de polsband of hanger detecteert een val automatisch, ook als u buiten bewustzijn bent en zelf niet op de knop kunt drukken.

Sommige medicijnen verhogen uw valrisico met 30 tot 50 procent

Medicatiegebruik is een van de meest onderschatte risicofactoren voor vallen. Slaapmiddelen, antidepressiva en bloeddrukverlagende middelen verhogen het valrisico door sufheid, duizeligheid of een plotse daling van de bloeddruk bij het opstaan. Volgens het RIVM verhogen bepaalde combinaties van medicijnen het valrisico met 30 tot 50 procent.

Vraag uw huisarts of apotheker om een medicatiereview als u meer dan vier geneesmiddelen gebruikt. Dit is een gratis consult waarbij alle medicijnen worden beoordeeld op interacties en bijwerkingen. Inclusief valrisico.

Dagelijks 30 minuten bewegen verlaagt uw valrisico aantoonbaar

Spierkracht en evenwicht zijn de beste bescherming tegen vallen. Bewegen verlaagt het valrisico met 20 tot 30 procent (Cochrane review 2019). Dat hoeft niet intensief: dagelijks 30 minuten wandelen, fietsen of balansoefeningen is voldoende.

Specifieke balansoefeningen (tai chi, yoga voor senioren) zijn wetenschappelijk bewezen effectief voor valpreventie. Vraag uw huisarts om een verwijzing naar een fysiotherapeut voor een individueel oefenprogramma. Dit wordt vergoed vanuit de basisverzekering als er een medische indicatie is.

Veelgestelde vragen over veiligheid thuis